Αν δεν βαριέστε τους Ναΐτες.,  08.12.07 Ομολογώ ότι όταν ένας πολύ καλός μου φίλος, μου έκανε δώρο το βιβλίο «Η Τελευταία Αδελφότητα» της Ρόμπυν Γιανγκ, κοίταξα το εξώφυλλο με δυσπιστία. Είμαι σίγουρος πως αν έχετε κοιτάξει στη βιτρίνα ενός βιβλιοπωλείου τον τελευταίο καιρό, κάπου θα το έχει πάρει το μάτι σας: Ένας φθαρμένος σταυρός καλύπτει ένα ύφασμα με μεσαιωνική γραφή και κάτω από τον τίτλο με μικρά γράμματα, φανερώνεται ότι έχουμε να κάνουμε με ένα ιστορικό μυθιστόρημα. Ο σκεπτικισμός μου φυσικά δεν οφείλεται στην καλαίσθητη σύνθεση, αλλά σε αυτόν καθ’ αυτόν τον τίτλο.
Μετά την σαρωτική επιτυχία που σημείωσε πριν από τρία-τέσσερα χρόνια στις πωλήσεις ο «Κώδικας Ντα Βίντσι» του Brown, η αγορά πλημμύρισε με εκατοντάδες τίτλους που είτε αποκάλυπταν τα απόκρυφα σκοτεινών αδελφοτήτων, είτε περιέγραφαν ένα μεγάλο μυστικό που για χιλιετίες όλοι εμείς αγνοούσαμε. Οι εκδοτικοί οίκοι αποφάσισαν να υπερ-προωθήσουν κάθε βιβλίο που έστω και αμυδρά περιλάμβανε την έννοια του «απόκρυφου», πραγματοποιούσε μία συγκλονιστική αποκάλυψη για τους Ναΐτες, για το Βατικανό και αφηγούνταν θαμμένες ιστορίες για χερουβείμ, διαβόλους και τριβόλους. Ήταν στη μόδα και ακόμα είναι. Ήταν κλισέ και ακόμα είναι.
«Η Τελευταία Αδελφότητα» πάντως διαφοροποιείται από τον σωρό, κυρίως και λόγω της ιστορικής μελέτης την οποία φαίνεται ότι έχει επιμεληθεί ιδιαίτερα η συγγραφέας. Η Αγγλίδα Ρόμπυν Γιανκγκ είναι μόλις τριάντα δύο ετών, έχει σπουδάσει δημιουργική γραφή και αυτό είναι το πρώτο της βιβλίο, το οποίο μεταφράζεται σε δεκαεννιά γλώσσες. Μην σας κάνει εντύπωση ότι το έργο μίας πρωτοεμφανιζόμενης συγγραφέως, μεταφράζεται σε τόσες γλώσσες. Απ’ όσο καταλαβαίνω ο αγγλικός εκδοτικός οίκος της ζήτησε να γράψει ένα βιβλίο με το συγκεκριμένο θέμα, προκειμένου να το πουλήσει, σε όλη την Ευρώπη. Το θέμα όπως ανέφερα και παραπάνω πουλάει και πουλάει καλά.
Ποιο, όμως είναι το θέμα; Σταυροφορίες. Μία ιστορική περίοδος κατά την οποία συγκρούστηκαν δύο πανίσχυροι πολιτισμοί και μία περίοδος που για διαφόρους λόγους είναι καλυμμένη από ένα μυστηριακό πέπλο. Ποια είναι τα μυστικά που έμαθαν οι σταυροφόροι στην μακρινή Ανατολή; Τι θησαυρούς ανακάλυψαν; Πόσα χάθηκαν στο πέρασμα των αιώνων και πόσα παραμένουν υπομονετικά κρυμμένα σε αθέατους τόπους; Η Γιανγκ διαλέγει τις πιο αντιφατικές ιστορικές πηγές και αναλαμβάνει να δώσει απαντήσεις εγείρωντας νέα ερωτήματα. Οξύμωρο; Μπορεί, αλλά ταυτόχρονα είναι και
Η συνταγή δεν θα μπορούσε να είναι καταλληλότερη. Αγωνία, πάθη, δράση, ιστορικά πρόσωπα, ίντριγκες, δισκοπότηρο (εννοείται), διεφθαρμένοι ιππότες, μυστικισμός, αλχημεία, ζωή και θάνατος είναι αρκετά για να συνθέσουν ένα βιβλίο που απευθύνεται με αξιώσεις στον συστηματικό αναγνώστη. Η «Τελευταία Αδελφότητα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη και στόχος του είναι να ζωντανέψει μπροστά στα μάτια σας μία παραμυθένια εποχή. Πιστεύω ότι μόλις γυρίσετε και την τελευταία από τις 690 σελίδες του βιβλίου, θα σας έχει μείνει η αίσθηση ότι ξοδέψατε ευχάριστα τον χρόνο σας.

Κριτική από τον Γιάννη Πλιώτα

 Τροφή για σκέψη.,  09.11.07 «Μην ενοχλείται τους Κέδρους.
Ήταν εδώ πολύ πριν από εμάς.»

-Δήμος Γαύδου


Κυκλοφορία του Ιουλίου, είναι το πρώτο βιβλίο του Παναγιώτη Κούστα με τίτλο «Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής». Ανήκει μεν στο είδος της επιστημονικής φαντασίας μιας και η σπονδυλωτή αφήγησή του σκιαγραφεί διάφορα γεγονότα που συμβαίνουν στο τέλος του 21ου αιώνα, αλλά οι γραμμές του είναι χρωματισμένες με τόσο έντονες αποχρώσεις κοινωνικών προβληματισμών, που δεν θα είχα καθόλου τύψεις να το προτείνω και σε όσους το αγαπημένο τους είδος είναι η φιλοσοφία ή οι πολιτικές επιστήμες.
Οι «Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής» δεν επιχειρούν απλά να αποτυπώσουν την ραγδαία τεχνολογικά εξέλιξη της ανθρωπότητας κατά τον αιώνα που διανύουμε. Επικεντρώνονται σε ζητήματα που σχετίζονται άμεσα με την εξέλιξή μας σαν είδος, σωματικά και πνευματικά. Ο Παναγιώτης Κούστας χρησιμοποιεί σαν κέντρο βάρους την Δημοκρατία και γύρω της αρχίζει να σχεδιάζει ομόκεντρους κύκλους, καταθέτοντας στέρεα δομημένες απόψεις πάνω στη βιοηθική, στα οικονομικά συστήματα, στην παγκοσμιοποίηση, στην καταστροφή του περιβάλλοντος, στις επιθέσεις των φονταμενταλιστών, στα πνευματικά δικαιώματα και στην διαδικτυακή πραγματικότητα. Επιπλέον δεν φοβάται να προσεγγίσει θέματα, που ορισμένοι τα θεωρούν ταμπού όπως η πολιτική και η θρησκεία, θέτοντας την ερώτηση: Πόσο μπορεί το καθένα από αυτά να αλλάξει μορφή μέχρι το τέλος του αιώνα μας;
Ανάμεσα στις πλέον ενδιαφέρουσες απαντήσεις με την μορφή «προφητειών» που ξεχώρισα, αναφέρω και τις παρακάτω: Οι φορολογούμενοι θα αποφασίζουν μέσω της φορολογικής τους δήλωσης για το πού θα ξοδεύονται οι φόροι που πληρώνουν και πού όχι. Η εκλογική διαδικασία θα έχει απλοποιηθεί και θα πραγματοποιείται μέσω των αγορών που θα κάνουμε στα σούπερ-μάρκετ. Η έννοια της ιδιοκτησίας θα μεταβληθεί ριζικά και όσοι πεθαίνουν δεν θα κληροδοτούν τίποτα στους συγγενείς του, αλλά το κράτος θα αναλαμβάνει την αναδιανομή της περιουσίας του σε όσους γεννιούνται.
Το βιβλίο είναι μικρό, είναι εύστοχο, τα νοήματά του συμπυκνωμένα και αν έπρεπε να το περιγράψω με μία φράση θα έλεγα ότι δίνει τροφή για σκέψη. Θα το διαβάσετε χωρίς να το αφήσετε από τα χέρια σας χάρη στην γρήγορη εναλλαγή εικόνων και σε πολλά σημεία νόμιζα ότι έβλεπα μικρά αποσπάσματα από την καθημερινότητα αγνώστων απ’ όλο τον κόσμο. Χιλιάδες μικρές φωτογραφίες (ή μάλλον δισεκατομμύρια), που όλες μαζί συνθέτουν μία μεγάλη εικόνα, την εικόνα του πλανήτη μας. Κι αν ακόμα διατήρησα ενστάσεις για ορισμένες απ’ τις απόψεις του συγγραφέα, δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω τελικά με αυτό που αναφέρει στο επίμετρο: «όταν ολοκληρώσεις την ανάγνωση, σου αφήνει έναν αντίλαλο στο μυαλό».
Το ιστολόγιο του βιβλίου είναι στην διεύθυνση http://www.exidis.blogspot.com/, όπου μπορείτε να καταθέσετε τις δικές σας απόψεις για το στοίχημα της Δημοκρατίας. Το «Έξι δισεκατομμύρια τρόποι ζωής», θα το βρείτε στο κοντινότερο βιβλιοπωλείο σας, από τις εκδόσεις «Τρίτων» και έναντι μόλις 9 ευρώ.

Κριτική από τον Γιάννη Πλιώτα

 Excellent mr. Bond!,  27.10.07 Η τελευταία ταινία του James Bond περιλαμβάνει άφθονη δράση και αναμφισβήτητα τον καλύτερο πρωταγωνιστή των τελευταίων ετών. Ο Daniel Craig νίκησε κατά κράτος την καχυποψία κι έκανε το εντυπωσιακότερο ντεμπούτο που θα μπορούσε να φανταστεί ως πράκτορας των μυστικών υπηρεσιών της Βρετανίας στο «Casino Royale». Η ταινία είναι προσεγμένη σκηνοθετικά και σεναριακά, ο Craig κάνει επίδειξη όχι μόνο των πλούσιων υποκριτικών ικανοτήτων του, αλλά και της εξαιρετικής φυσικής του κατάστασης. Επιτέλους είδαμε Bond girls, που δεν είναι απλά καρικατούρες χαρακτήρων και μία πνοή ανανέωσης σε όλους τους τομείς. Η πλοκή παρακολουθεί τα πρώτα βήματα του Bond ως πράκτορα 00 και περιστρέφεται γύρω από μία αγωνιώδη παρτίδα πόκερ στο Μαυροβούνιο.
Το «Casino Royale» έγινε μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιτυχίες του χειμώνα που μας πέρασε και η βαθμολογία του στο imdb δίκαια άγγιξε το 8,2. Η σειρά ταινιών με τον ήρωα του Ίαν Φλέμινγκ, βαπτίστηκε εκ νέου στην κινηματογραφική κολυμπήθρα, χρησιμοποιώντας εμπνευσμένα ευρήματα και έξυπνα τεχνάσματα. Ανανεώνουμε την πίστη μας σε ένα από τα διαχρονικότερα σύμβολα στην ιστορία του σινεμά και αναμένουμε με αδημονία την πολλά υποσχόμενα συνέχεια που θα κάνει πρεμιέρα τον Νοέμβριο του 2008.

Κριτική από τον Γιάννη Πλιώτα

 Ή ταν ή επί τας.,  23.08.07 Ο Steven Pressfield (http://www.stevenpressfield.com/) νομίζω ότι δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Έχει γράψει μία σειρά από πετυχημένα ιστορικά μυθιστορήματα με θέματα που αντλεί από την αρχαία Ελλάδα και έχει γίνει ιδιαίτερα αγαπητός στο διεθνές αναγνωστικό κοινό. Ίσως γιατί πριν να είναι συγγραφέας, πρώτα είναι ιστορικός που τρέφει ιδιαίτερη αγάπη για την ιστορία της χώρας μας και που για να γράψει ακόμα και την πιο ταπεινή γραμμή στα βιβλία του στηρίζεται στις γνώμες του Ομήρου, του Ηροδότου, του Πλούταρχου, του Παυσανία, του Θουκυδίδη και του Ξενοφώντα. Διαβάζει την κληρονομιά τους, κλέβει ψήγματα απ’ την σοφία τους, συνομιλεί μαζί τους και χρησιμοποιεί όσα μυστικά του σιγοψιθυρίζουν στο αυτί.
Το πλέον γνωστό και αναγνωρισμένο έργο του, οι «Πύλες της φωτιάς» δεν είναι απλά μία ακριβής καταγραφή ιστορικών γεγονότων. Είναι μία δυνατή ιστορία που περιγράφεται μέσα από τα μάτια του φανταστικού ήρωα Χίονη, που όταν είναι παιδί η πόλη του καταστρέφεται συθέμελα από την αδιαφιλονίκητη στρατιωτική δύναμη της εποχής, τους Σπαρτιάτες. Ο Χίονης αναγκάζεται να ακολουθήσει τους εχθρούς του και να αφομοιωθεί στην κοινωνία τους προκειμένου να επιβιώσει.
Μεγαλώνει μέσα στο απολυταρχικό, αυστηρό περιβάλλον της Σπάρτης, βιώνει ταπεινώσεις, περνάει την σκληρή εκπαίδευση στην οποία υποχρεώνονταν όλοι οι άνδρες και καταλήγει να πολεμήσει στο πλευρό του γερασμένου Βασιλιά Λεωνίδα στην επική μάχη των Θερμοπυλών. Από την αφάνεια ετοιμάζεται να κατακτήσει την αιώνια δόξα.
Παρότι η ιστορία είναι γνωστή και ειπωμένη στο πέρασμα των αιώνων με χίλιους τρόπους, ο Αμερικάνος συγγραφέας πετυχαίνει να γεμίσει με τόσο απόλυτο τρόπο τις σελίδες του, που ο αναγνώστης καταλαμβάνεται από αγωνία, παθιάζεται μαζί με τους ολοζώντανους χαρακτήρες, παρασύρεται απ’ την ροή των γεγονότων και ετοιμάζεται να πάρει την θέση του στη φάλαγγα ανάμεσα στους υπόλοιπους Λακεδαιμονίους. Οι συγκλονιστικά αληθοφανείς περιγραφές των προπαρασκευών πριν τον πόλεμο και των σκληρών μαχών, χρωματίζουν το βιβλίο με ρεαλισμό, ενίοτε βίαια και συνήθειες που για τη σημερινή εποχή μοιάζουν βάρβαρες. Ο Pressfield, όμως δεν κάνει καμία έκπτωση στην απόδοση των ιστορικών στοιχείων, δεν καλύπτει τίποτα, δεν καταφεύγει σε πολιτικά ορθούς καλλωπισμούς.
Οι «Πύλες της Φωτιάς» είναι ένα εξαιρετικό βιβλίο, που δεν θα πρέπει να λείπει απ’ την βιβλιοθήκη σας, είτε σας συναρπάζουν τα ιστορικά αναγνώσματα, είτε όχι. Αν στην φετινή κινηματογραφική απόδοση του κόμικ του Frank Miller «300», σας ενόχλησαν οι ανακρίβειες και οι δυσδιάστατοι χαρακτήρες, τότε το βιβλίο του Pressfield θα σας αποζημιώσει στο έπακρο.
Στην χώρα μας κυκλοφόρησε το 2001 από τον Πατάκη και όπως ήταν αναμενόμενο σημείωσε εντυπωσιακές πωλήσεις και δίκαια πέτυχε αλλεπάλληλες εκδόσεις (δεκαοχτώ μόνο μέσα στον πρώτο ενάμιση χρόνο από την κυκλοφορία του). Αν σας γοητεύσει έχετε μπροστά σας τα υπόλοιπα, παρόμοιας θεματολογίας βιβλία του συγγραφέα για τον Αριστείδη, τις Αμαζόνες και δύο για την πορεία του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Ειδικά στο τελευταίο την «Ματωμένη εκστρατεία», ο παρατηρητικός αναγνώστης θα εντοπίσει πολλές ομοιότητες με την τωρινή εκστρατεία των Αμερικάνων σε Ιράκ και Αφγανιστάν και δεν θα μπορεί παρά να αποδεχτεί ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται και ότι στη μελέτη της αναζητούμε τον τρόπο για να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος.
Ολοκληρώνω παραθέτοντας μία φράση από το εξώφυλλο της ελληνικής έκδοσης: «Ο Στίβεν Πρέσσφιλντ δεν ήταν στις θερμοπύλες το 480 π.Χ., αλλά όταν τελειώσετε το βιβλίο θα νομίζετε ότι ήταν. Και εσείς μαζί.»

Κριτική από τον Γιάννη Πλιώτα

 Μυστηριώδης ατμόσφαιρα σε μεσαιωνικό σκηνικό.,  03.07.07 Το βιβλίο του Γάλλου Romain Sardou «Το Είδωλο του Ιωάννη» πρωτοεκδόθηκε το 2002 και κυκλοφόρησε στη χώρα μας δύο χρόνια αργότερα από τις εκδόσεις Λιβάνη και σε μετάφραση της Ρένας Λέκκου-Δάντου. Ο πρωτότυπος τίτλος του μυθιστορήματος ήταν «Pardonnez nos Offenses» (Άφες Ημίν τα Οφειλήματα Ημών) και πράγματι είναι μία ιστορία που έχει ως κεντρικό θέμα την συγχώρεση και την μετάνοια. Αντίθετα με άλλες περιπτώσεις, η αλλαγή του τίτλου στην ελληνική έκδοση ήταν ταιριαστή, αλλά η πηγή της έμπνευσής της είναι κρυμμένη ανάμεσα στις τελευταίες από τις 472 σελίδες του βιβλίου.
Διαδραματίζεται στην Γαλλία του 13ου αιώνα και η ατμόσφαιρά θυμίζει έντονα το σκοτεινό, περιβάλλον που έπλασε ο Έκο στο «Όνομα του Ρόδου». Μεσαίωνας, θρησκευτικότητα, ιπποτικά τάγματα, ιερά εξέταση, ανηλεείς διώξεις, προδοσίες και δολοπλοκίες ανάμεσα σε κάθε μορφής εξουσία, χρωματίζουν κάθε κεφάλαιο με χρώματα που θυμίζουν το μαύρο της κάπνας πάνω στους τοίχους.
Η γαλλική επαρχία της εποχής ζούσε σε μία οπισθοδρομημένη πραγματικότητα και υπήρχαν πάρα πολλοί που θέλησαν να το εκμεταλλευτούν για τους σκοπούς τους. Πρωταγωνιστικό ρόλο παίζει η καθολική εκκλησία και οι μηχανισμοί που σύμφωνα με τον συγγραφέα μεριμνούσαν για την κατασκευή θαυμάτων, που εξυπηρετούσαν τους πολιτικούς σκοπούς του ισχυρού παπικού κράτους. Ειδικά για αυτές του τις εκτιμήσεις προξένησε ορισμένες αντιδράσεις, αλλά δε νομίζω ότι χρειάζεται να δίνουμε σε ένα ζήτημα περισσότερες διαστάσεις από όσες έχει.
Ο Sardou για να δημιουργήσει μία αληθοφανή αίσθηση των γεγονότων στον αναγνώστη, παίρνει ως αφορμή μία σειρά ανεξιχνίαστων, ιστορικά καταγεγραμμένων εγκλημάτων, χρησιμοποιεί αυθεντικά ντοκουμέντα και τα διαθλά μέσα από ένα φανταστικό πρίσμα ιστοριών, φημών και θρύλων μίας ολότελα απομονωμένης επαρχίας, της Αριέζ. Η Αριέζ είναι σκαρφαλωμένη στις πλαγιές των Πυρηναίων, βρίσκεται μακριά από κάθε είδους κέντρο της εποχής και εξελίσσεται σε θερμοκήπιο αναχρονιστικού παγανισμού, καταφύγιο αιρετικών, εξόριστων και παρανόμων.
Στο βιβλίο υπάρχουν διάσπαρτες αναφορές στην αίρεση των «Καθαρών», που εξαπλώθηκε σε ολόκληρο τον Νότο της Γαλλίας κατά την μετάβαση στην δεύτερη χιλιετία και που θεωρούσε ως βάση της πίστης τον δυαδισμό. Δε νομίζω, όμως ότι επικεντρώνεται σε αυτό, τόσο όσο στο πόσο βαθιά είναι ριζωμένη η πίστη στον καθένα και στο πόσο τον βοηθά να κατανοήσει την αποστολή του και να έρθει σε αρμονία με τον κόσμο.
Το «Είδωλο του Ιωάννη» είναι ένα βιβλίο που διαβάζεται ευχάριστα, παίζει έξυπνα με τις παράλληλες αφηγήσεις για να δημιουργήσει αγωνία και δεν γίνεται σε κανένα σημείο κουραστικό ή μη πιστευτό. Επιπλέον δεν έχει την φιλοσοφική διάθεση του Έκο, την ελαφρότητα της Neville και ούτε προσποιείται ότι θέλει να αφηγηθεί κάτι παραπάνω από μία μυστηριώδη ιστορία. Οι εξηγήσεις είναι ξεκάθαρες και όταν έρχεται η ώρα της «Αποκάλυψης» της ευφυώς υφασμένης ιστορίας, ο αναγνώστης δεν μπορεί παρά να παραδεχτεί ότι με την τελευταία τελεία βγήκε λίγο πλουσιότερος απ’ ότι ήταν πριν.
Στα 18 ευρώ στο κοντινότερο βιβλιοπωλείο σας ή εναλλακτικά αναζητήστε το στην Δημοτική Βιβλιοθήκη, όπου πιθανότατα θα σας περιμένει σε κάποιο σκονισμένο ράφι.

Κριτική από τον Γιάννη ΠΛιώτα